trajecten
 voorbereiding
 ontwerp
 rol leiders
 rol facilitator
 ondersteuning

 

 

 

Rol facilitator                                           home

"Every time I intervene, I deprive a group member of the chance to do something important." - Jim Elliott -

Wat moet een facilitator van een grote groep allemaal kunnen? Hoe ga ik om met lastige mensen in een bijeenkomst? Wat doe ik als het niet loopt zoals gepland?

De facilitator maakt het mogelijk dat anderen goed kunnen werken, hun doelen kunnen bereiken. In een LSI-traject ligt de verantwoordelijkheid voor het succes niet bij de facilitator alleen, maar bij alle deelnemers gezamenlijk. Dat vraagt een bescheiden houding en het loslaten van een adviseursperspectief of trainersperspectief. De facilitator heeft niet de antwoorden, maar stelt vragen en trekt daarbij zo min mogelijk aandacht. Het werk wordt voor een belangrijk deel gedaan in kleine groepen of tafelgroepen die zichzelf faciliteren. Het succes zit daarmee voor het grootste deel in een zorgvuldige voorbereiding. Ook daar deelt de facilitator zijn of haar verantwoordelijkheid, met de voorbereidingsgroep. Voor goede literatuur over faciliteren zie tips faciliteren

Mike Bell heeft een mooi artikel geschreven over de rol van de facilitator (download hier). Hij vergelijkt de rol van de facilitator met die van een animator. De animator maakt "shamaan-achtige" tochten naar andere werelden. Tochten door andere werelden binnen de groep door zijn/haar waarnemingsvermogen, gevoeligheid, verbeeldingskracht, antwoorden die vanuit de eigen spirituele kracht komen, door bewust aanwezig te zijn. Tochten buiten de groep in onderzoek, deelnemen aan netwerken en op internet. De animator neemt zijn/haar ervaringen mee terug voor de groep. Dat vraagt interne discipline, betrokkenheid, continu leren en zelfbewustzijn.

Harrison Owen, de grondlegger van Open Space, beschrijft de taak van de facilitator als het "kanaliseren van de levensgeest" door "de ruimte vast te houden", een aanwezige die de groep in staat stelt zich bewust te zijn van een plaats waarin alles wat zich voordoet moet gebeuren. Interventies worden zo gedaan dat ze consistent zijn met de Spirituele levensenergie in de groep.

Tonnie: Ik heb ervaren dat het cruciaal is dat je zelf gelooft in de mogelijkheden van de groep en dat ook duidelijk laat merken. Mijn eigen houding moet ook uitstralen dat ik er zelf in geloof.

Enkele richtlijnen voor het faciliteren van een LSI-traject en een Large Group Intervention:

aandachtspunten richtlijnen en tips
voorbereiding is meer dan de helft van het werk
  • aansluiten bij de cultuur

  • gedeelde verantwoordelijkheid ensceneren
  • vertrouw op je eigen voorbereiding
werken met de voorbereidingsgroep (en opdrachtgever)
  • laat je niet verleiden door tijdsdruk of de focus op een event of onwennigheid met niet-rationele werkvormen) om de principes van LSI los te laten; hou vast aan voldoende diversiteit in deelnemers (afspiegeling van het systeem), het verkennen van de context van een vraagstuk in tijd en omgeving en het aanspreken van een zo breed mogelijk register van kwaliteiten van mensen
  • heb aandacht en begrip voor het soort "rouwproces" dat met name bestuurders en managers doorlopen als een fundamenteel andere benadering wordt gevraagd
  • opdrachtgevers willen vaak "concrete resultaten" zien; benoem die duidelijk en sluit aan bij voor hen vertrouwde termen
  • als er een zekere scepsis is in het begin: vraag om vertrouwen en openheid om verrast te worden, maar ga niet overtuigen
  • demonstreer de principes van LSI ook in de voorbereidingsgroep, in plaats van erover te praten; maak bijvoorbeeld samen met de voorbereidingsgroep een tijdlijn waarin cruciale momenten en beoogde resultaten worden aangeven; het vormt een mooi uitgangspunt voor verdere ontwerp vragen: waarom willen we dat, wie hebben we daarvoor nodig, wat moeten we daarvoor doen etc.; of andere gezamenlijke visualisaties zoals een mindmap,
  • zeg nee als de opdrachtgever/sponsor hier niet mee akkoord gaat
faciliterende houding
  • je houding is belangrijker dan de inhoud van je woorden
  • accepteer mensen zoals ze zijn, niet zoals je zou willen dat ze zijn
  • geen oordelen uitspreken: ieders waarheid is waar en de mening van de facilitator is niet relevant
  • maak geen analyses of samenvattingen
  • vermijd het woordje "ik", zeg niet "ik wil...", maar "willen jullie...."
  • vermijd "schools" gedrag (loop niet tussen de tafels door als groepen bezig zijn)
  • gebruik aansprekende metaforen in plaats van abstracte teksten
  • geloof in je eigen vermogen om een goede facilitator te zijn
  • faciliteren kan ondankbaar werk zijn; als het goed loopt heeft men het gevoel dat het vanzelf ging
omgaan met conflicten en meningsverschillen
  • zorgen, verwarring, pijn niet weg willen nemen, maar er in mee contact zijn
  • conflicten verhelderen, niet oplossen; diepgaande conflicten kunnen niet even gefikst worden maar vragen wel aandacht;  een flap met "onopgeloste vraagstukken" kan helpen
  • stel vragen om begrippen tastbaar te maken: kan je een voorbeeld geven? waaraan merk je dat? wat heb je gezien? wat zou je willen zien?
  • focus op de gezamenlijke taak
flexibiliteit
  • ga om met wat zich voordoet, niet met wat zich zou moeten voordoen
  • niet willen motiveren als de energie in de groep weg is, maar vragen hoe dat komt en het programma waar nodig bijstellen
resultaten
  • krachtige vragen formuleren (zie leidraad: The art of powerful questions)
  • geef duidelijke instructies, op een manier die aansluit bij de cultuur; liefst op verschillende manieren aanbieden (vertellen, op papier, met plaatjes)
  • mensen uitnodigen om hun bijdrage te leveren
  • vraag of iemand de tijd in de gaten wil houden als dat nodig is
  • werk in het hier en nu: zoveel mogelijk real time veranderen

Meer over faciliteren: zie de handleiding Basic Facilitation Skills van de IAF

Tips faciliteren

Een van de beste boeken van de afgelopen jaren, over het organiseren en faciliteren van productieve bijeenkomsten:

Boek:
Don't just do something stand there!  (Marvin Weisbord & Sandra Janoff)

Terug naar boven